Toán học

Hướng dẫn 8 cách tính phần trăm (%) chính xác và dễ hiểu nhất

Phần trăm là một khái niệm quan trọng trong toán học và cũng thường được sử dụng nhiều trong cuộc sống hàng ngày, giúp biểu thị một giá trị nào đó so với tổng thể. Vì vậy, việc biết cách tính phần trăm là rất cần thiết và hữu ích. Trong bài viết này, FPT Shop sẽ giúp bạn tìm hiểu về cách tính phần trăm kèm các ví dụ chi tiết.

1. Tỷ lệ phần trăm là gì?

Tỷ lệ phần trăm thường được sử dụng để thể hiện kích thước tương đối của một đại lượng so với đại lượng khác, trong đó chúng ta chuyển đổi mẫu số thành 100. Nói rõ hơn, số 1 thường tượng trưng cho phần tương ứng hoặc phần có sự thay đổi so với số 2.

  • Ví dụ 1: 50/100 = 50% hoặc 2/100 = 2%.
  • Ví dụ 2: Bạn có 100.000đ và lãi suất tăng thêm 5.000đ thì tổng số tiền sẽ tăng thêm 5.000/10.000 = 0,05 so với lần đầu. Nếu phải biểu thị dưới dạng phần trăm thì có thể nói số tiền 100.000 đồng này có thêm lãi suất là 5%.

2. Ý nghĩa của tỷ lệ phần trăm

Ý nghĩa của tỷ lệ phần trăm

Trong toán học, tỷ lệ phần trăm là một tỷ lệ được biểu thị dưới dạng phân số luôn có mẫu số là 100. Ngoài ra, tỷ lệ phần trăm còn được biểu thị dưới các dạng khác bằng ký hiệu % mà các bạn hay thấy như 1%, 5% và 10%.

Điều đặc biệt là tỷ lệ phần trăm không có đơn vị đo lường. Bạn sẽ thường thấy tỷ lệ phần trăm được sử dụng để so sánh giữa một con số này so với một con số khác.

3. Công thức tính phần trăm nhanh nhất

Ngoài việc sử dụng máy tính, bạn cũng có thể tính tỷ lệ phần trăm nhanh bằng công thức sau.

Công thức tính phần trăm tổng quát của x trong tổng (x+y): x (%)=x/(x+y)×100 (%)

Ví dụ: Một giỏ trái cây có 10 quả cam và 5 quả táo. Muốn tính phần trăm số quả cam có trong giỏ trái cây này thì trước tiên chúng ta phải tính tổng của giỏ trái cây rồi mới tính phần trăm. Hiện tại trong giỏ trái cây có tổng 10 quả cam, ta có phép tính như sau: (10/(10+5)) x 100(%). Tương tự, phép tính trên được sử dụng để tính tỷ lệ phần trăm số táo trong giỏ trái cây này: (5/(10+5)) x 100 (%).

4. Cách tính phần trăm của 2 số

Cách tính phần trăm của hai số a và b là lấy số a chia số b rồi nhân với 100. Sau kết quả thu được là phần trăm (%).

Công thức tính phần trăm tổng quát cách tính phần trăm của 2 số: a (%) = a/b×100 (%)

Ví dụ: 1 trận bóng đá có 22 cầu thủ. Trong số đó có 5 màu vàng và 17 màu trắng. Tỷ lệ cầu thủ vàng trên tổng số là bao nhiêu?

Lời giải: Tỷ lệ cầu thủ vàng so với tất cả cầu thủ trên sân là: (5 : 22) x 100 = 22,72% Trả lời: 22,72% cầu thủ vàng so với tổng số cầu thủ trên sân.

5. Tính tốc độ tăng trưởng so sánh

Một khái niệm rất quen thuộc trong kinh tế học mà có thể bạn đã từng nghe đến là tỷ lệ tăng trưởng. Vậy tốc độ tăng trưởng là gì? Mức độ tăng trưởng sẽ cho thấy tốc độ phát triển của một công ty, doanh nghiệp hay nền kinh tế đang tăng/ suy giảm/ đứng yên so với các quý,mùa hay năm trước.

Công thức tính tốc độ tăng trưởng: Tốc độ tăng trưởng = ((Doanh thu năm nay – Doanh thu năm trước)/ Doanh thu năm trước) x100

Ví dụ: Doanh thu của công ty năm 2022 là 50 tỷ đồng, năm 2021 là 35 tỷ đồng. Vậy tốc độ tăng trưởng của công ty này là: ((50-35)/ 35)*100 = 42,86%.

Lưu ý: Tốc độ tăng trưởng có thể có giá trị âm vì lợi nhuận của giai đoạn hiện tại có thể thấp hơn giai đoạn trước, hiện tượng này được gọi đó là tốc độ tăng trưởng giảm dần hoặc thấp hơn.

6. Cách tính tỷ lệ hoàn thành

Đôi khi chúng ta cũng cần biết cách tính phần trăm hoàn thành để ước tính tỷ lệ phần trăm công việc đã xong. Hiện công thức này cũng đã được cập nhật để tính tỷ lệ hoàn thành dự kiến ​​của công trình, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lập kế hoạch tương lai.

Công thức tính phần trăm công việc đã hoàn thành: (Số công việc đã hoàn thành/ Số công việc cần hoàn thành ban đầu) x 100(%)

Ví dụ: Một cô thợ may được yêu cầu may 50 chiếc áo sơ mi một tháng, cô ấy may được 20 chiếc áo sơ mi. Vậy tỷ lệ hoàn thành của cô ấy là: (20/50) x 100 = 40%.

7. Tính tỷ lệ phần trăm trong Excel

Ngày nay, bạn có thể tính toán tỷ lệ phần trăm bằng các phần mềm hay trang web như Excel, Google Sheet,… Điều này giúp tiết kiệm nhiều thời gian, công sức, đặc biệt hạn chế nhiều sai sót khi xử lý lượng dữ liệu lớn. Hãy xem bên dưới một thủ thuật để tính phần trăm được thực hiện bằng Excel.

Ví dụ KPI hàng tháng của mọi nhân viên bán hàng là 100 chiếc điện thoại. Sau một tháng, hãy tính tỷ lệ phần trăm KPI đạt được của từng nhân viên.

Bước 1: Đầu tiên, bạn tạo bảng tổng hợp số lượng điện thoại đã bán ra của các nhân viên bán hàng.

Tính tỷ lệ phần trăm trong Excel - Bước 1

Bước 2: Tiếp theo các bạn nhập công thức tính phần trăm vào ô % Hoàn thành.

Tính tỷ lệ phần trăm trong Excel - Bước 2

Bước 3: Nếu muốn kết quả ở dạng phần trăm thì bôi đen các ô bạn muốn rồi nhấn chuột phải chọn Format Cells.

Tính tỷ lệ phần trăm trong Excel - Bước 3

Bước 4: Lúc này hộp thoại Format Cells sẽ xuất hiện các bạn chọn Percentage ở phần Number.

Tính tỷ lệ phần trăm trong Excel - Bước 4

Bước 5: Điều chỉnh số hàng thập phân bạn muốn bằng cách chọn điều chỉnh Decimal places.

Bước 6: Cuối cùng nhấn OK là xong.

Tính tỷ lệ phần trăm trong Excel - Bước 5 và 6

8. Tính tỷ lệ phần trăm tiền lương

Để tính toán chính xác tỷ lệ phần trăm lương tăng bạn có thể dùng công thức sau :

% Lương tháng = (Lương cơ bản + Tiền thưởng, phụ cấp có thể có/ Số ngày làm việc thực tế) x 100(%)

Lưu ý là bạn phải chuyển đổi kết quả thành số thập phân. Ví dụ: Kết quả là 15%, nếu lương tháng của bạn là 20.000.000 đồng thì sẽ tăng 15% so với mức lương cũ là 17.000.000 đồng, hay nói một cách đơn giản là 15% là phần trăm tăng thêm trên lương của bạn.

9. Cách tính tỷ lệ tăng/giảm giá

Công thức tính phần chiết khấu như sau: Số tiền chiết khấu = % Chiết khấu x Giá gốc

Ví dụ: Giá khởi điểm của điện thoại là 10.000.000 đồng và được giảm giá 20%. Hiện tại, số tiền chiết khấu khi mua điện thoại là: 10.000.000 x 20% = 2.000.000 đồng.

Công thức tính phần trăm tăng giá như sau: Số lượng tăng = %Tăng % x Giá gốc

Ví dụ: Một kg đường có giá 15.000 đồng. Giá đường tăng 12% do dịch Covid kéo dài. Vậy số tiền tăng là: 15.000 x 12% = 1,800 đồng.

10. Cách tính phần trăm lãi ngân hàng

Việc sử dụng công thức tỷ lệ phần trăm để tính lãi suất sẽ giúp bạn lựa chọn được mức lãi suất ngân hàng phù hợp và tốt nhất cho mình.

Ví dụ: Bạn A gửi 200.000.000 đồng vào Ngân hàng B với lãi suất 5%/năm. Lãi suất gửi tiết kiệm hàng tháng là 5% trên 12 tháng. Vậy tiền lãi hàng tháng của anh A là: 200.000.000 x 5%/12 = 833.333,33 đồng.

Tuy nhiên, đây chỉ là công thức tính lãi tiền gửi ngân hàng đơn giản. Số tiền lãi thực tế bạn nhận được tùy thuộc vào lãi suất của từng ngân hàng và hình thức tính lãi (lãi đơn, lãi kép, lãi trả cuối kỳ hoặc lãi hàng tháng, hàng quý,…). Nhưng dù tính cách thế nào thì vẫn dựa theo công thức mẫu chung ban đầu. Cũng như việc vay vốn ngân hàng, việc tính lãi vay giúp xác định được ngân hàng nào phù hợp với nhu cầu.

Công thức tính lãi (khi vay) như sau: Tiền lãi = Số tiền ban đầu x % Lãi vay

Ví dụ: Bạn A mượn ngân hàng 50.000.000 đồng với lãi suất 9%/năm (12 tháng). Như vậy, số tiền lãi hàng tháng người A phải trả cho ngân hàng là: 50.000.000 x (9%/12) = 375.000 đồng.

11. Các dạng bài tập toán tính tỷ lệ phần trăm

Các bài tập toán học liên quan đến tính toán tỷ lệ phần trăm bao gồm cộng, trừ, nhân và chia. Chúng ta làm tương tự như số tự nhiên hay số thập phân và thêm ký hiệu phần trăm (%) vào bên phải kết quả.

Dạng bài

Công thức

Ví dụ

Dạng toán cộng

A% + B% = (A + B)%

70% + 30% = (70 + 30)% = 100%

Dạng toán trừ

A% – B% = (A – B)%

10% + 50% = (10 + 50)% = 60%

Dạng toán nhân

A% x B = (A x B)%

40% x 2 = (40 x 2)% = 80%

Dạng toán chia

A% : B = (A : B)%

50% : 2 = (50 : 2)% = 25%

12. Bài tập ứng dụng cách tính tỷ lệ phần trăm

Trong nội dung trên chúng ta đã tìm hiểu các công thức tính phần trăm đơn giản và nhanh chóng. Hãy cùng thực hành các bài tập tính phần trăm dưới đây để dễ hiểu hơn nhé!

Bài tập 1:

Một người nông dân có 200 kg măng tươi sau khi phơi khô nhẹ hơn 30 kg. Trong đó hàm lượng nước của măng tươi là 20%. Tính phần trăm nước trong măng khô?

Lời giải:

Lượng nước ban đầu có trong 200 kg măng tươi: 200/100 x 20 = 40 (kg). Lượng nước còn lại trong 170 kg măng khô: 40 – 30 = 10 (kg). Tính phần trăm nước trong măng khô như sau: Lượng nước còn lại trong măng khô/số măng khô x 100. Ta tính được: 10/170 x 100 = 5,88%.

Bài tập 2:

Một cửa hàng thời trang tính toán rằng nếu giảm giá quần áo mùa đông 5% thì doanh số bán hàng sẽ tăng 30%. Chủ cửa hàng nhận được nhiều hay ít tiền sau khi thực hiện chương trình giảm giá so với khi không thực hiện chương trình giảm giá? Tính phần trăm lợi nhuận tăng lên?

Lời giải:

Giả sử ước tính số lượng quần áo bán ra, giá cả và số tiền thu được là 100% nếu không có chương trình giảm giá.

  • Tỷ lệ giá mới so với giá cũ là: 100% – 5% = 95%.
  • Tỷ lệ sản phẩm bán được sau giảm giá so với khi chưa giảm giá là: 100% + 30% = 130%.
  • Doanh thu thu được sau chương trình giảm giá so với khi không thực hiện giảm giá là: 95% x 130% = 123,5%.
  • % Lợi nhuận gia tăng = 123,5% – 100% = 23,5%.

Tạm kết

Việc nắm vững cách tính phần trăm sẽ giúp bạn hiểu rõ dễ dàng đưa ra nhiều quyết định chính xác trong cuộc sống hằng ngày. Hy vọng qua bài viết này của FPT bạn đã biết vận dụng cách tính phần trăm để giải quyết những công việc hay việc học cho bản thân!

Xem thêm:

  • Cách tính phần trăm lãi suất vay ngân hàng chính xác nhất
  • Vai trò và cách tính phần trăm trong Excel chuẩn xác

Nếu bạn cần cập nhật phần mềm Microsoft Office mới để tiện cho việc tính phần trăm, hãy tham khảo tại đây:

Phần mềm Microsoft Office các bản mới nhất

Back to top button